3- طراحی مداخله78
فصل ششم:
برنامه فیزیکی ومعماری سیتی سنتر81
استانداردها :انسان . اندازه ها و فضاهای مورد نیاز84
دیاگرام ها84
منابع88
فصل اول
لزوم و ضرورت اجتماعی
مرکز شهر ((City Center
تعریف مرکز شهر((City Center
به مناطق اصلی و میانی هر شهر که معمولاً قلب تجاری آن شهر به حساب می‌آیند مرکز شهر گفته می‌شود.
کاربرد در کشورهای گوناگون
در کشورهای مختلف عبارات گوناگونی برای اشاره به مرکز شهر به کار می‌رود که تقریبا معنایی مشابه دارند. ناحیه تجاری مرکزی که به اختصار سی بی دی CBD نامیده می‌شود. عنوان دیگری برای اشاره به مرکز شهر است. در آمریکای شمالی از واژه Downtown داون تاون برای این منظور استفاده می‌شود.
در ایران، عبارت «مرکز شهر» و برابر انگلیسی آن یعنی City centre در تابلوهای راهنمایی و رانندگی در خیابانها و جاده‌ها به کار می‌رود اما معمولا مرکز شهر فاقد محدودهٔ معینی است. بطور سنتی مرکز شهرهای ایران شامل بازار و مناطق اطراف آن می‌شود که هسته قدیمی و اولیه شهر را تشکیل می‌دهد. در اصل در گذشته شهر ها به صورت شبکه های مختلفی بوده در اغلب این شبکه‌ها تمام خیابانها به سمت قسمت مرکزی شهر بود که در این قسمت مرکزی کلیسای بزرگ یا معابد و همچنین دستگاه حکومتی و اکثر ادارات وفعالیتهای مهم شهری قرار داشت و مردم روزها از حومه شهر به سمت مرکز می آمدندو شبها به خانه هایشان باز میگشتند .
الف – اقتصاد چیست :1
انسان با توجه به تمایلی که به ارضای نیاز های خود دارد ، سعی می کند که با صرف حداقل تلاش یا هزینه ، حداکثر نتیجه را به دست آورد ، این راه و روش ، اصل اقتصاد نامیده شده ، فرد تحت تأثیر هر مشرب خاص که باشد ، لازم است بر مبنای این اصل رفتار کند . بنابرین ، « اقتصاد » علمی است که رفتار و رابطه انسان را با اشیای مادی مورد نیاز او که به رایگان در طبیعت نمی یابد ، مطالعه می کند . مطالعه اقتصاد باید درک ، بیان و تا حدی پیش بینی رفتار اقتصادی انسان را امکان پذیر سازد . این مطالعه باید به بهبود رفاه مادی فردی و اجتماعی بشر کمک کند ؛ بنابرین می توان ادعا کرد که اقتصاد ، قبل از هر چیز ، به تجزیه و تحلیل و تو ضیح شرایط و روابطی که در قلمرو رفاه مادی قرار دارد ، می پردازد . و اقتصاد بر خلاف علوم طبیعی ، علم محض نیست ؛ بلکه مجموعه اصول و قواعدی است که تحت تأثیر اراده بشر قرار می گیرد.
(1- الف)تعریف اقتصاد :2
یکی از معانی اقتصاد در لغت ، میانه روی و پرهیز از افراط و تفریط در هر کاری است . در آیه « و اقصد فی مشیک » نیز به همین معنی آمده است . از آن نظر که اعتدال در هزینه زندگی یکی از مصادیق میانه روی بوده ، کلمهاقتصاد درباره‌ی آن بسیار استعمال می شده است تا آنجا که در به کار گیری عرفی از اقتصاد غالبا” همین معنی مقصود بوده است . اقتصاد از معانی عرفی خود (میانه روی در معاش و تناسب دخل و خرج ) ، تعمیم داده شده و معادل( Economy)یعنی اقتصاد قرار گرفته است.
به هر حال برای « اقتصاد » که اقتصاددانان ازآن بحث می کنند تعاریف مختلفی ارائه شده است.
* ارسطو : علم اقتصاد یعنی مدیریت خانه.
* آدام اسمیت : اقتصاد ، علم بررسی ماهیت و علل ثروت ملل است .
* استوارت میل : اقتصاد ، عبارت است از بررسی ماهیت ثروت از طریق قوانین تولید و توزیع.
* ریکاردو :اقتصاد علم است.3
* آلفرد مارشال : اقتصاد ،عبارت است از مطالعه بشر در زندگی شغلی و حرفه ای در تعریف دیگر : علم اقتصاد بررسی کردار های انسان در جریان عادی زندگی اقتصاد یعنی کسب درامد و تمتع از آن برای تربیت دادن زندگی است.
(ب)رابطه مراکز شهر با دیگر فعلیت های اجتماعی:
مراکز شهری به عنوان یک مرکز تجمع فعالیتهای سیاسی ، فرهنگی ، تجاری و خدماتی لزوما احتیاج به کالبد های فیزیکی برای تسهیل این امور داشته است. با پیدایش شهرنشینی نه تنها سکونتگاه های مردم شکل پیدا کردند که جز لاینفک شهر یعنی ابنیه شهری نیز در مراکز شهری پیدا شد و با گسترش شهر این ابنیه نیز از لحاظ فیزیکی بزرگتر و از نظر اهمیت ، نقش مهمتری پیدا کردند. در این رابطه بازار و ابنیه تجاری نقش کلیدی خصوصا در دوره اسلامی در ایران داشته است.
بازار وکیل شیراز(شکل1-1)منبع سایتgoogl
(ج)اهمیت ایجاد مراکز تجاری:
در جوامع جنوب(جوامع توسعه نیافته) تمرکز گرایی دولتی، توجه بیش از اندازه به رشد و توسعه اقتصادی، فقر و فرهنگ، فقدان مشارکت مردم در جامعه، فقدان بینش علمی نسبت به مقوله فرهنگ و نظایر آن از جمله عوامل منفی هستند که مانع توسعه فرهنگی جامعه جنوبی می شوند. جوامع جنوبی- از جمله جامعه ایران- برای رفع این موانع و فراهم کردن شرایط لازم برای تحقق فرایند توسعه تجاری ناگزیر از اتخاذ راهکارها و راه بردهای جامعه شناختی فرهنگی زیر هستند: 4
* داشتن دید علمی و سیستمی نسبت به تجارت و توسعه تجاری
* توجه به «اقتصاد » economy (سرمایه گذاری ، اختصاص بودجه ، تکنولوژی های تجاری و
* حمایت های مالی ، ایجاد مراکز تجاری و … )
روی هم ادامه حیات تجاری مستلزم فراهم آوردن مجموعه ای از شرایط امکانات، تسهیلات و تأسیسات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و حقوق گوناگون است که به صورت منظومه ای در ارتباط با یکدیگر هستند. مقایسه نظامهای اجتماعی معاصر بر حسب نوع نظام سیاسی یک جامعه ماهیت سیاست گذاری فرهنگی و اتخاذ سیاست های فرهنگی نیز تغییر می کند.
شک نیست که ایجاد مجموعه های تجاری یکی از طرق وصول به اهداف ملی است و از زمان قدیم و به روش های مختلف در بین مردم و جوامع، رواج داشته است.
به طور خلاصه امر مبادله ی تجاری در گذشته به واسطه ی مناسبت های اجتماعی و تجمع در مراکز عمومی شهری و … صورت می‌گرفت و در زمان خود موفقیت های شایانی داشته است.
به طور خلاصه امر مبادله ی فرهنگی در گذشته به واسطه ی مناسب های اجتماعی (مراسم آیینی، مذهبی، قهوه خانه ها، فعالیت و تجمع در مراکز عمومی شهری و … ) صورت می گرفت و در زمان خود موفقیت های شایانی داشته است.
ولی با ظهور انقلاب صنعتی در غرب و سپس رسوخ آن و بازتابش هایش در کشورهای جهان سوم که ما هم یکی از آنها هستیم، این مهم (مبادله ی تجاری) دستخوش تحولات بنیادی شد. پیدایش نظام های جدید فکری که در جهت توسعه ی سریع جوامع از جنبه ای متفاوت و عموماً در زمینه توسعه جوامع شهری و صنایع جدید و … بود.
پرسش های محوری درراستای ایجاد یک مرکز شهر با شرایط مطلوب:
(الف)چگونگی ایجاد یک مجموعه تجاری(سیتی سنتر):5
  رشـد چـشمگیر در توسعه و گـسترش فعالیت های اقتصادی کشور طـی سالهای اخـیر، موجب تبدیل ناطقی از استانها به مناطق صنعتی و تجاری شده است. انجـام این فعالیت ها مستلزم احداث اماکنی برای پاسخگویی به نیازهای خدماتی آنان از مهمترین اقدامات ضروری به شمار می‌رود. از عـمده نیـازهای سـاکنین در منـاطق پرجمعیت، وجـود مـجتمـع‌هایـی بـرای خرید، مـایحـتاج روزمـره و استـفاده از فضاهای ورزشی، تفریحی می‌باشد. در هـمین راسـتا مجتمع با عنوان(سیتی سنتر)مرکز شهر با رویکرد دستیابی به امکان ارائه مجموعه‌ای کامل از خـدمات تجاری، اداری، ورزشی و تفریحی شکل میگیرد.
(ب)گستردگی مشکل
نیاز به مراکزی که عرضه کالا را بصورتی منسجم وتعریف شده از لحاظ نوع و کیفیت در اختیار مردم قرار دهند ودر واقع یک نیاز عمومی و فراگیر جهت همه مردم اعم از زن ومرد، پیرو جوان وکودک با گرایش های مختلف شغلی، فکری، تحصیلی وفرهنگی می باشد. با توجه به تیپولوژی ساخت سیتی سنترها از لحاظ معماری ، نوع خدمات دهی، تکنولوژی ساخت و . . . مورد مطالعه قرار می‌گیرند. که هر چه قدر این مطالعات گسترده تر وریزتر باشد میتوان به بخش های گسترده ای ازنیازهای مردم در این مجموع ها پاسخ داد.
(ج) چگونه می توانداین مراکز تجاری(سیتی سنترها) مفید واقع شوند؟

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

* شناخت فضاهای تجاری در بافتهای تاریخی ایران ( بازار) و درک رموز، اصول سازماندهی فضایی موجب گردد تا آن دسته از امکانات و خدماتی که در قدیم در بازارهای خود داشتیم ولی امروزه از دست داده ایم با توجه به زندگی امروز ونیازهای مخاطبین امروز همچنان در کنار واحدهای تجاری خود داشته باشیم و با خدمات دهی بالا، زندگی راحت تر و مطلوب تری را برای شهر نشینان به ارمغان بیاوریم که دراین راستانیازاست نکات زیر رامورد توجه قراردهیم:
(1- ج) آشنایی با جدیدترین اصول و روشهای سازماندهی مراکز خرید جهت طراحی مجتمعهای تجاری – اداری مورد نظر.
(2- ج): برخورداری از خدمات روز ومدرن مراکز تجاری جهت ساکنین منطقه و درپی آن، افزایش آسایش و امنیت منطقه.
(3- ج): کسب تواناییهای لازم بمنظور ایجاد جذابیتهای لازم در طراحی پروژه .
(4- ج): مطالعه و بررسی نمونه های تطبیقی مشابه و استفاده از دستاوردهای لازم.
سیتی سنتر لاس وگاس.شکل (2-1)منبع سایت google6
(د)بیان اهداف درطراحی سیتی سنتر:
هدف کلی، طراحی مجتمع تجاری- اداری در پیوند با فضای شهری می باشد و اهداف اختصاصی مورد نظر از دیدگاه خرد به شرح ذیل می باشد:
جبران کمبود خرید در منطقه با ارائه خدمات و سرویس دهی ویژه که کالا را بصورتی منسجم و تعریف شده عرضه نمایند.
تبدیل واحدهای تجاری فرسوده وپراکنده به فضاهای تجاری کلان.
فصل دوم
مفاهیم مرتبط با موضوع
بازار های ایران:
ازجمله ابنی های که درگذشته دور تابه حال به عنوان یکی از مراکز تجاری “فرهنگی”….مطرح بوده بازار ها می باشند واگر به شکل امروزی آن اشاره داشته باشیم همین سیتی سنترها ومراکز تجاری می باشد.حال توضیح در مورد بازار بازار بر اساس تولید مازاد محصول در بخش کشاورزی و سپس در بخش صنعت شکل گرفته و تبادل کالا و بازرگانی در بین اقوام مختلف آغاز شد. لذا جهت عرضه کالا و انبار آن احتیاج به ساختمانهایی بوده که این امر را تسهیل کند.7
تاریخچه ای از مبادلات تجاری در ایران:
« گریشمن » باستان شناس فرانسوی از صدفهای یافته شده در سیلک نزدیک کاشان در هزاره سوم (ق.م) خبر می دهد که از خلیج فارس به این شهر مرکزی ایران حمله شده است کشتی های تجاری غرق شده در دریای مدیترانه از هزاره سوم و دوم (ق.م) که بقایا و محتویات آنها شامل شمش های مفرغی ، گوزه های روغن و… هنوز به جای مانده ، از تبادلات بازرگانی دریایی بین شهرهای بندری که مدت طولانی از عمر آنها نگذشته بود حکایت دارد.
باپیدایش اولین امپراطوریها ، حکام جهت تقویت بنیه اقتصادی کشور احتیاج به راه های مطمئن ، امن وفراهم نمودن تسهیلات سفر نظیر کاروانسرا ، چاپارخانه ، بازارچه بین راهی ، آب انبار و پل داشتند. به مرور زمان گسترش بازرگانی به حدی رسید که از طریق جاده ابریشم که از شمال ایران می گذشت تجارت بین المللی بین چین در شرق آسیا و رم در اروپای غربی انجام می شد.
با ظهور اسلام در ایران و سپری شدن قرون اولیه ، امور بازرگانی دوباره در ایران گسترش یافت وبازار ها به عنوان یکی از ارکان اساسی شهرها در مراکز و مسیرهای اصلی شهرها در اقصی نقاط مملکت بسط یافتند. این بازارها پایه و الگویی برای بازارهای بعدی شدند. در بسیاری از بازارهای کنونی هنوز ستونها و جرزهای دیوار مربوط به قرون اولیه اسلام به چشم می خورد و قسمتهایی از بازار اصفهان ، بخارا و هرات به این دوره برمی گردد . خرابه های بازار شهر بندری سیراف در استان بوشهر هویت کامل بازار در قرون اولیه اسلام را حفظ کرده است.
مسیر بازار معمولا از دروازه اصلی شهر شروع شده و به مرکز شهر ختم می شود و گاهی هم ادامه بازار به دروازه دیگر شهر می رسد ( شهر هرات در دوره تیموریان و صفویه ) . بازارها اکثرا درمجاور ارگ حکومتی ، مسجد جامع و میدان اصلی شهر قرار دارند. این موضوع در مورد تقریبا تمامی بازارهای ایران صادق است. در شهرهایی که اماکن مذهبی ، بقاع متبرکه و مقبره ائمه وجود دارد ، بازارها معمولا در اطراف و تا مقابل در ورودی آنها ساخته می شده . نمونه آن در ایران در شهرهای ری ، مشهد و قم و همچنین در شهرهای مذهبی عراق و عربستان دیده می شود . لذا محوطه بازار در موقعیت بسیار مهم و ممتازی قرار گرفته است و نبض اقتصادی شهر را در اختیار دارد و همچنین در ارتباط تنگاتنگ با امور سیاسی و فرهنگی و اجتماعی شهر می باشد. این کماکان تا اوایل سده اخیر صادق بوده است.
بازار در شهرهای کوچک و شهرکها شامل چند مغازه در مرکز شهر است و در شهرهای بزرگتر که بازار نقش محوری در منطقه و اقتصاد کشور دارد، می تواند از چند صد مغازه متجاوز باشد .
بازار دارای ساختمانهای جنبی بسیاری مانند سراها ، تیمچه ها ، مساجد ، مدارس ، آب انبارها ، حمام ها و… است.
گاهی دارالحکومه در خود بازار بوده مانند سرای گنجعلی خان در کرمان. در بعضی موارد ادارات و تاسیسات دیوانی نیز در بازار یا نزدیکی آن قرار داشته مانند بازار تهران ، اصفهان و شیراز و همچنین ساختمانهای دولتی و اموزشی مانند ضرابخانه ( محل ضرب سکه ) ، غورخانه (محل ساختن اسلحه ) و حتی کتابخانه و موزه نیز در مجموعه بازار و یا در مجاورت آن واقع بوده است . نمونه های این موارد را می توان در بازار تهران مشاهده نمود.8
 بازار در زبان پهلوی «واکار» و «وازار» آمده و به معنای محل داد و ستد و اجتماع است. بازار درتمدن ایران و جهان سابقه چند هزار ساله دارد. از همان هنگام که انسان موفق به تولید محصول بیشتر از نیاز خود گردید و به فکر مبادله آن با دیگر محصولات و تولیدات مورد نیاز خود افتاد، مراحل شکل گیری بازار آغاز شد.
برای این منظور ابتدا فضاهای بازی در مجاورت روستاهای بزرگ به این کار اختصاص دادند که در فصولی از سال و به تدریج در روزهایی از هفته، محل اجتماع، داد و ستد و مبادله منطقه می شد.
سپس با گسترش جوامع و مبادلات، زمان، مکان، شکل و ساختار آن نیز دچار تغییرات و تحولات تکاملی گردید و به تدریج از حالت موقت به دایمی و از وضعیت فاقد سرپناه و معماری به ساختارهای معماری متشکل و دایمی تبدیل گردید.
دوران اسلامی:
در دوران اسلامی، شهرنشینی گسترش یافت و بسیاری از شهرهای کوچک قدیمی توسعه یافتند و شماری شهر جدید در برخی نواحی کشور به ویژه در نواحی مرزی یا ارتباطی ساخته شد. در بعضی از شهرهای جدید مانند کوفه و بصره، فضایی باز برای بازار در نظر گرفتند که فروشندگان و کسبه، ابتدای روز به آنجا می رفتند و بساط خود را در هر جا که می یافتند پهن می کردند و تا هنگام شب می‌توانستند در آنجا باشند. به عبارت دیگر، فضایی به عنوان بازارگاه در نظر گرفته می شد که جای ثابتی برای افراد وجود نداشت، اما به تدریج و پس از گسترش یافتن این شهرها، کم کم فضاهایی به صورت دکان های ساخته شده در بازار بنا گردید و بازاری دائمی در بخشی از شهر شکل گرفت.
بر پایه اطلاعات موجود در منابع تاریخی، از اواخر قرن اول هجری به بعد در بسیاری از شهرهای جدید و کمابیش همه شهرهای قدیمی، بازارهایی دائمی با فضاهای ساخته شده وجود داشت. در این نوع بازارها، هر صنف در بخشی از راسته اصلی یا در یکی از راسته های فرعی جای داشت و هر نوع کالا در محلی معین عرضه می شد. هنگامی که حجاج در سال 85( ه.ق) شهر واسط را می ساخت، برای هر صنف در بازار راسته جـداگانه ای در نظـر گــرفت . البتـه پیشینه راستـه های تخصصی در بازار و استقرار پیشه وران هر صنف در کنار یکدیگر چه در ایران و چه در عربستان، به پیش از اسلام می رسد. 9
بر پایه اطلاعات موجود در منابع تاریخی، از اواخر قرن اول هجری به بعد در بسیاری از شهرهای جدید
و کمابیش همه شهرهای قدیمی، بازارهایی دائمی با فضاهای ساخته شده وجود داشت. در این نوع بازارها، هر صنف در بخشی از راسته اصلی یا در یکی از راسته های فرعی جای داشت و هر نوع کالا در محلی معین عرضه می شد. هنگامی که حجاج در سال 85 ه.ق شهر واسط را می ساخت، برای هر صنف در بازار راسته جداگانه ای در نظر گرفت. البته پیشینه راسته های تخصصی در بازار و استقرار پیشه وران هر صنف در کنار یکدیگر چه در ایران و چه در عربستان، به پیش از اسلام می رسد.
از قرن سوم هجری به بعد، به تدریج و با روی کار آمدن حکومتهای ایرانی و محلی، فعالیتهای اقتصادی و در پی آن توسعه و عمران شهری به صورت قابل ملاحظه ای رونق یافت. در منابع تاریخی مربوط به
قرون چهارم تا ششم هجری نظیر حدود العالم من المشرق الی المغرب، صوره الارض، المسالک و الممالک، تاریخ بخارا، راحه الصدور و آیه السرور و سفرنامه ناصرخسرو، مطالب فراوانی درباره افزایش تولید انواع صنایع دستی در شهرها و حتی برخی روستاهای بزرگ و صادرات آن به شهرهای کشورهای دیگر وجود دارد. برای مثال پارچه های کتانی کازرون چنان شهرت داشت که تا مناطق دور دست جهان اسلام گاه تا ده دست خرید و فروش می شد بدون آنکه بسته های آن را باز کنند و تنها مهر و نشان کارگاه های کازرون کافی بود. همچنین گفته اند در شهر کوچک تون در قرن پنجم چهارصد کارگاه زیلوبافی وجود داشت.
بازارهای شهرهای بزرگ در این دوره بسیار توسعه یافتند. ناصرخسرو در هنگام سفر به اصفهان در قرن پنجم گفته است که در بخشی از بازار اصفهان، دویست طرف(صرافی) برای تبدیل پول یا پرداخت حضور داشتند و در بصره نیز صرافان نقش مهمی در اقتصاد شهر ایفا می کردند.
هرچند که یورش، غارت و ویرانگری های مغولان در قرن هفتم هجری، بسیاری از بازارها را به خرابی
کشاند اما در اواخر این دوره و عهد غازان خان و

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید